Paranoya nedir?

Bir akıl hastalığıdır. Hasta her şeyden korkar ve her davranıştan bir anlam çıkarır. Hipokondri denen hastalığa benzer. Belli konulardan çekinen paranoya hastaları, diğer zamanlarda normalden farksız olurlar. Zararsız bir hastalık sayılabilirse de, insanı cinayete kadar sürükleyen aşırı şekilleri de görülür. Aşırı heyecan, derin keder, içki düşkünlüğü, sinir sistemi bozuklukları, hastalığa müsait zemin hazırlar. Hasta ancak akıl hastanesinde, açık havada ve el işleri ile uğraşarak tedavi edilir.

Kişi kendinde ve çevresinde olayları mantıklı bir şekilde mantık süzgecinden geçirerek doğru sonuçlara ulaşır. Kişinin bu yeteneği bozulduğunda ortaya çıkan duruma paranoya denir. Paranoya değişik açıdan sınıflandırılabilir. Örneğin; bazı paranoyalar olası fakat gerçek olmayan özelliklerdir. Böyle bir örnekte hasta kendisinin petrol kuyusuna sahip olduğunu ve rakipleri tarafından her zaman işlerinin baltalandığını öne sürebilir. Petrol sahibi olması olasıdır yani kişi petrol sahibi olma gibi bir durumu olabilir. Fakat doğru değildir. Bir başka paranoya olanaksız ve doğru olmayan özelliktir.

paranoya

Kişi kendisinin Süpermen olduğunu istediği zaman uçabileceğini ve dünyayı tüm kötülüklerden kurtarmaya geldiğini söyleyebilir. Bu örnekte Süpermen olmak olası değil ve mantık dışıdır. Kıskançlık, soyluluk, megalomanlık, suçluluk ve şehvet paranoyaları ve birçok paranoya çeşitlerine rastlanılmaktadır. Paranoya sistemli ve sistem olmayan olarak ikiye ayrılır. Sistematik paranoyada, hasta yukarıda verdiğimiz örnekler üzerinde ısrar eder ve her zaman aynı şeyi savunur. Sistematik olmayan da ise, kişi değişik hezeyanlar gösterir. Yani sürekli farklı farklı şeyleri savunur.

Bu durumda Paranoid Şizofrenide, alkol paranoyasında ve bunatlara rastlanır. Paranoya değişmeyen yani sistematik hezeyanlarla özelleşir. Kişi hezeyanları kanıtlamak için çeşitli kanıtlar ileri sürer. Paranoyaklar genellikle zeki kişilerdir ve yaşlarına, zekalarına uygun biçimde davranmakta başarılı olamamışlardır. Daha çocukluk dönemlerinde hırçın, geçimsiz, inatçı, kinci, arkadaşlarıyla geçinemeyen, okulda sık sık disiplin sorunları yaratmış oldukları görülür. Paranoya vakaları ilaç ve telkin tedavisiyle belli ölçülerde sağlıklarına kavuşturulabilir.

Paranoya yerleşmeden hastanın geçirdiği evreler nelerdir?

Dikkat ve analiz evresi: Hasta sürekli olarak etrafında olup biteni kontrol ederek, kendisine karşı yapılacak davranışları keşfetmeye çalışır. Hezeyanlarını besleyecek, destekleyecek olanları belirler.

Perseküsyon dönemi: Hastada hezeyanların ortay çıktığı dönemdir. Saplantısının olduğu konuda tedbirler almaya başlar. Öldürülme korkusu varsa korunmaya, gasp edilecek bir şeyi varsa korumaya çalışır. Bulunduğu yeri, yollarını değiştirir. Gerekirse başka yere göç ederler. Bulunduğu ortamlarda kapı ve pencereleri kontrol eder, dinleme cihazları ararlar.

Büyüklük hezeyanlar dönemi: Önceki devrelerle birlikte gelişme gösteren bu dönemde, hastanın kendini büyük görmesi, başkalarını yönlendiren olarak algılaması sebebiyle çekemeyenlerin olduğunu düşünmesidir. Hastalarda dikkat ve hafıza yükselmiş, hezeyanıyla ilgili olarak daha fazla artış göstermiştir.

Paranoyanın en bilinen türleri nelerdir?

Kötülük paranoyası: Hastanın çevresini düşman olarak görmesi, etrafında komplo üretmesi, kendinin kurban edileceği fikri yaygın olan paranoyalardır.

iddiası: Bu hastalar sürekli olarak mahkemelerde zaman geçirirler. Haklarının ellerinden alındığını iddia ederek, kendilerine komplo kurulduğunu söylerler.

Keşif hezeyanlı paranoya: Yapılmış olan keşiflerden birinin kendi keşfi olduğunu iddia eden kişilerdir. Ya da uçuk bir keşif yaptığını iddia eder. Bu keşfini kabul ettirmek için uğraşır.

Büyüklük paranoyası: Toplum için en tehlikeli hastalardır. Bu hastalar peygamber olduklarını, mehdi olduklarını ya da insanları kurtaracak biri olduklarını iddia ederler. Bu kişiler telkinle etrafına birçok insanı toplayabilir. Dikkat çekmeyi başarırlar. Bilinçsiz insanları peşlerinden sürüklerler. Kendisine engel olmak isteyenlere zarar verebilir, tecavüz edebilirler. İnsanlarla miting yapar, gösteriler düzenlerler. Bu kişiler bazı durumlarda büyük bir lider konumuna gelebilirler.

Kıskançlık paranoyası: Tehlikeli durumları içeren paranoya türleridir. Eşinin, sevgilisinin ihanetini ispat etmek için sürekli delil peşinde koşan hastalar, herkesten şüphe ederler. Bu kişilerin eşleri ya da sevgilileri çok zor bir hayat geçirirler. Sonucunda cinayetlerin bile işlendiği görülür. Bunun sonucunda ceza kanunumuza göre muhakemelerinin olmamasından dolayı cezada almazlar.

Paranoya belirtileri nelerdir?

• Herhangi bir neden yokken başkaları tarafından aldatıldığından, sömürüldüğünden kuşku duymak.
• Çevresindeki insanların güvenilirliğinden ve bağlılığından şüphe duymak.
• Söyleyeceklerinin kötü niyetle kullanılacağını düşündüklerinden sır vermeyi istemezler.
• Normal sözlerden dolayı aşağılandığını hissetmek.
• Kin tutar ve haksızlıkları affetmez.
• Kendinin algıladığı olayları karakterine ve kişiliğine saldırı olarak algılayıp, öfkeyle tepki göstermek.
• Herhangi bir nedene dayanmadan aldatıldığını düşünmek.

Sözlükte "paranoya" ne demek?

1. Abartılı gurur, kuşku, güvensizlik, bencillikle belli olan bir ruh hastalığı.

Paranoya kelimesinin ingilizcesi

n. paranoia
Köken: Fransızca

Son eklenenler

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç